Μάθηση στον οργανισμό και παιχνίδι

 

ΟΜΑΔΕΣ ΕΝ ΔΡΑΣΕΙ

ΟΜΑΔΕΣ ΕΝ ΔΡΑΣΕΙ

Ξεκινώντας το 2015, θέλαμε πάρα πολύ να παίξουμε! Το παιχνίδι στην εκπαίδευση ενηλίκων είναι κάτι που τον τελευταίο καιρό έχει διακινήσει την ομάδα μας έντονα, μας έχει γεμίσει χαρά και δημιουργικότητα, έχει ενεργοποιήσει τη φαντασία μας και τη διάθεσή μας για σύνδεση. Έτσι, έχοντας σαν ανάγκη να συνδεθούμε, να παίξουμε και να μάθουμε οργανώσαμε ένα εργαστήρι για να διερευνήσουμε πώς μπορούμε να υποστηρίξουμε αποτελεσματικές υπηρεσίες εκπαίδευσης στους οργανισμούς μας, παίζοντας!

Στο εργαστήρι αυτό δουλέψαμε με το μοντέλο μάθησης του Knud Illeris, προσπαθώντας να αποτυπώσουμε πώς λειτουργούν οι τρεις διαστάσεις μάθησης σε μια ενδοεπιχειρησιακή εκπαίδευση. Πιο συγκεκριμένα, ο Illeris ορίζει ως διαστάσεις της μάθησης:

  1. Το περιεχόμενο: αφορά το αντικείμενο της μάθησης – γνώσεις, δεξιότητες, απόψεις, θέσεις, νοήματα, στάσεις, αξίες, τρόποι συμπεριφοράς, μέθοδοι, στρατηγικές: ό,τι μας ενδιαφέρει να συνεισφέρει στην οικοδόμηση της κατανόησης και της αντίληψη του ανθρώπου – χρειάζεται όλα τα παραπάνω να έχουν ή να αποκτήσουν νόημα για τον συμμετέχοντα, ώστε να αποτελέσουν αντικείμενο μάθησης. Εδώ λοιπόν έχει σημασία αν η επιλογή του περιεχομένου είναι κατάλληλη, συνδέεται πραγματικά με αυτό που χρειάζεται ο συμμετέχων, είναι κάτι καινούριο γι’αυτόν. Εδώ ως άνθρωποι που δημιουργούμε, επιλέγουμε, υλοποιούμε προγράμματα εκπαίδευσης χρειάζεται να εξετάσουμε αν έχουμε περιγράψει το αντικείμενο ξεκάθαρα και έχουμε διατυπώσει ρεαλιστικούς στόχους, αν έχουμε επιλέξει την κατάλληλη ποιότητα και ποσότητα περιεχομένου, αν οι μέθοδοι και οι πρακτικές που χρησιμοποιούνται για να φτάσει το αντικείμενο στον συμμετέχοντα είναι κατάλληλες και ισορροπημένες, αν υπάρχει πρόβλεψη χρόνου ώστε να σεβαστούμε τη διεργασία της ομάδας, το ρυθμό της και να προχωρήσουμε με ευελιξία.
  2. Τα Κίνητρα: πρόκειται για τη διάσταση που κατευθύνει τη νοητική ενέργεια του συμμετέχοντα και του επιτρέπει να συγκεντρωθεί ή να αδιαφορήσει και να απορρίψει το αντικείμενο μάθησης. Περιλαμβάνει τη θέληση, τα αισθήματα, τα συναισθήματα και την υποκίνηση. Εδώ έχει σημασία αν η μάθηση προκαλείται από επιθυμία του ίδιου του εκπαιδευόμενου, αν τον ενδιαφέρει το αντικείμενο, αν έχει βρεθεί στην εκπαίδευση από αναγκαιότητα ή από καταναγκασμό. Όλο αυτό επηρεάζει το συναίσθημα με το οποίο μπαίνει στο μαθησιακό πρόγραμμα και κατ’ επέκταση το μαθησιακό αποτέλεσμα. Εδώ αξίζει να αναρωτηθούμε με ποιους τρόπους μπορούμε να υποστηρίξουμε τη δημιουργία ενός θετικού μαθησιακού κλίματος, με εμπιστοσύνη και θετικό συναίσθημα, ώστε ο εκπαιδευόμενος να μπορέσει να ανοιχτεί στο νέο και το διαφορετικό. Είναι άραγε το παιχνίδι ένας από αυτούς τους τρόπους;
  3. Το Πλαίσιο – Περιβάλλον: αφορά το πλαίσιο μέσα στο οποίο πραγματοποιείται η όποια εκπαιδευτική διεργασία. Πχ. ο χώρος, η ώρα, η σχέση της εκπαίδευσης με το εργασιακό πλαίσιο – είναι επιταγή της εργοδοσίας; Είναι στο πλαίσιο της ανάπτυξής του; Το ίδιο το εργασιακό περιβάλλον και ο τρόπος με τον οποίο εντάσσεται η εκπαίδευση στην κουλτούρα του. Αποτελεί ένα διάλειμμα από την εργασία και ένα είδος παροχής προς τους εργαζομένους; Αποτελεί σημαντικό μέρος ενός πλάνου ανάπτυξης;

Κάθε μια από τις παραπάνω διαστάσεις έχει τη δική της επιρροή στο αποτέλεσμα της μάθησης. Το ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο για τις παραπάνω διαστάσεις είναι η μεταξύ τους αλληλεπίδραση. Έτσι, όταν μια από αυτές μπορεί να υπονομεύει το μαθησιακό αποτέλεσμα, με την αλληλεπίδραση είναι δυνατό να υποστηριχθεί η μάθηση.

Ένα παράδειγμα:

Ένας εκπαιδευόμενος έχει έρθει σε σεμινάριο  που τον στέλνει η εταιρία του για να μάθει ένα νέο αντικείμενο που θα τον βοηθήσει να αναπτύξει τις ηγετικές του ικανότητες ώστε να μπορεί να υποστηρίξει αποτελεσματικότερα την ομάδα του, καθώς έχουν αναφερθεί αρκετά παράπονα. Ο ίδιος όμως αυτή την περίοδο είναι πολύ πιεσμένος με τα έργα που τρέχει και θεωρεί την παρουσία του εκεί χάσιμο χρόνου – άλλωστε και στο παρελθόν έχει παρακολουθήσει αντίστοιχα σεμινάρια και δεν έχει μείνει ικανοποιημένος – ακόμη και αν βρήκε κάτι χρήσιμο, μετά από λίγο καιρό επέστρεψε και πάλι στις συνηθισμένες του συμπεριφορές. Το πλαίσιο λοιπόν έχει διαμορφώσει ένα αρνητικό συναίσθημα, με το οποίο φτάνει ο εκπαιδευόμενος στην αίθουσα εκπαίδευσης. Αν ο εκπαιδευτής έχει φροντίσει να επιλέξει το κατάλληλο περιεχόμενο και είναι σωστά εκπαιδευμένος ώστε να αναγνωρίσει το συναίσθημα του συμμετέχοντα και να το αξιοποιήσει στο πλαίσιο της ομάδας, υπάρχει περίπτωση να αλλάξει το κλίμα και να έχει άλλη μια ευκαιρία να μάθει κάτι χρήσιμο για τον τρόπο ή τα εργαλεία που μπορεί να αξιοποιήσει για να υποστηρίζει την ομάδα του. Αυτό θα δώσει στον εκπαιδευτή μια θετική αξιολόγηση στο τέλος της ημέρας, την αίσθηση ότι το σεμινάριο πήγε καλά και οι συμμετέχοντες έμαθαν. Εντούτοις, επιστρέφοντας σε ένα εργασιακό περιβάλλον που δεν έχει καλλιεργήσει μονοπάτια που θα του δώσουν την ευκαιρία να εφαρμόσει νέες γνώσεις, μόνο παραμένει στο συνηθισμένο, δεν υπάρχουν σοβαρές ελπίδες να εφαρμόσει όσα έμαθε και θα επιστρέψει, αν όχι άμεσα, σύντομα στους συνηθισμένους του τρόπους, μειώνοντας ή εξαλείφοντας το μαθησιακό αποτέλεσμα.

Ένα σενάριο που λίγο ως πολύ όλοι μας ζούμε, ο καθένας από τη θέση του, μέσα στους οργανισμούς μας.

Παίζοντας ένα παιχνίδι, όπου άνθρωποι από διαφορετικές πολιτισμικές ομάδες καλούνται να επικοινωνήσουν και να βρουν τον τρόπο που θα συνεργαστούν, είδαμε ότι:

  • Επιλέγω τους ανθρώπους που συνεργάζομαι, δίνοντας περισσότερη σημασία στη σχέση, παρά την τεχνογνωσία, καθώς αυτό μου φέρνει συναισθηματική ασφάλεια.
  • Αξίζει να αναγνωρίσω τον κώδικα επικοινωνίας του συνομιλητή μου, για να έρθω πιο κοντά στη διαφορετικότητά του και αυτό θα μου φέρει καινοτομία.

Γελάσαμε, διασκεδάσαμε, διακινηθήκαμε! Αφού επεξεργαστήκαμε την εμπειρία αυτή κατανοήσαμε την άμεση σύνδεση ανάμεσα στις τρεις διαστάσεις της μάθησης, καθώς και τον τρόπο που η μία επηρεάζει την άλλη. Είδαμε ότι όταν προσπαθούμε για το ιδεατό αποτέλεσμα στη μάθηση συχνά ματαιωνόμαστε. Έτσι λοιπόν αξίζει, ο καθένας από το ρόλο του να βρει τις φροντίδες εκείνες, για κάθε μια από τις τρεις διαστάσεις της μάθησης, που θα στρώσουν το καλύτερο «χαλί» για να μπορέσει ο εκπαιδευόμενος να μάθει.

Ας φέρουμε λοιπόν κάτι από το εργασιακό περιβάλλον μέσα στην αίθουσα εκπαίδευσης και κάτι από την αίθουσα εκπαίδευσης μέσα στο εργασιακό περιβάλλον. Ας βγούμε λίγο από τους συνηθισμένους τρόπους μας, για να ανοίξουμε μονοπάτια μάθησης μέσα στον οργανισμό, για τους ανθρώπους και τις ομάδες.

Δεν  ξεχνάμε πως όταν φτάνουμε σε κάτι που μας φαίνεται δυσνόητο ή δύσκολο να εφαρμοστεί, ανοίγει ένα παράθυρο υπερβατικής μάθησης (σύμφωνα με τον Illeris!). Μια ευκαιρία να μάθουμε κάτι που θα μπορούμε να το μεταφέρουμε και σε άλλα πλαίσια της δράσης μας.

Αν ενδιαφέρεστε να μάθετε περισσότερα για το μοντέλο του Knud Illeris για τη μάθηση, διαβάστε το στο «Σύγχρονες Θεωρίες Μάθησης: 16 θεωρίες μάθησης με τα λόγια των δημιουργών τους», από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

2 Σχόλια

  1. Ήταν όλα υπέροχα , σας ευχαριστούμε για την ευκαιρία που μας δώσατε , να συμμετέχουμε σε αυτό το Εργαστήριο.

  2. Ευχαριστούμε Άντα! Θα δημιουργήσουμε κι άλλες τέτοιες ευκαιρίες για διάλογο και συμμετοχή!

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *